FILOZOFIA

O. Wojciech Giertych OP w pracy "Fides et actio" podejmuje refleksje nad tym, czym byla i jest moralnosc. W pelnych erudycji esejach stawia czytelnika przed najwazniejszymi problemami wspólczesnosci. Pisze o korzeniach moralnych ekonomicznego kryzysu, o pokorze, o nowej formule kultury czy chocby o sensie dziejów, który nam pedzacym na oslep ku przyszlosci zdaje sie umykac.

Autorka analizuje filozofie zen, czyniac punktem wyjscia dla swoich rozwazan teze Kitaro Nishidy, ze kluczem do rozumienia nauk mistrzów zen jest filozofia paradoksu. Wiele uwagi poswieca teorii i praktyce zen, a takze etyce, wykraczajacej poza dualizm dobra i zla. Przedstawia typologie sadów paradoksowych, które sa charakterystyczna cecha koanów, oraz omawia najczesciej spotykane metafory i symbole.

Wysilek uczonych, odkrywajacych nowe prawa nauki - jak staram sie pokazac - koncentrowal sie glownie na poszukiwaniu sensownej skladni form symbolicznych. To wlasnie SENS mial byc kryterium ich PRAWDZIWOSCI, jako zgodnosci twierdzen i praw z rzeczywistoscia. W gre wchodzila takze oczywiscie spójnosc z innymi teoriami czastkowymi, w ramach danej dziedziny przedmiotowej; w ten sposób zostawala zrealizowana tzw. koherencyjna koncepcja prawdy w nauce. Jesli mamy na mysli tworzenie skladni (syntaksy) symboli okreslonych wielkosci, to mozna powiedziec, ze jest to jak gdyby skladnia okreslonych ?slów? wyrazajacych w zyciu potocznym to, co chca wyrazic uczeni w nauce. Tak wiec w tym znaczeniu mozna powiedziec, ze praca badawcza uczonego przypomina nieco prace artysty. Warto w tym miejscu, zaraz na wstepie, zacytowac zdanie fizyka wszech czasów Alberta Einsteina, który o tej kwestii pisze nastepujaco: Muzyka i praca badawcza róznia sie pochodzeniem, lecz zwiazane sa miedzy soba jednoscia celu: pragnieniem wyrazenia nieznanego. Co zas tyczy sie twórczosci w nauce i sztuce, zgadzam sie w pelni z Schopenhauerem, iz najsilniejszym motywem jest pragnienie oderwania sie od szarzyzny i monotonii codziennosci, by znalezc azyl w swiecie wypelnionym stworzonymi przez nas samych obrazami. Swiat ten moze skladac sie z muzycznych nut, tak samo jak z matematycznych równan. W obu przypadkach usilujemy stworzyc racjonalny obraz swiata, w którym moglibysmy czuc sie jak u siebie w domu i uzyskac te pewnosc, która jest dla nas w powszednim zyciu niedostepna.

Henri Bergson (1859-1941) jest uwazany za jednego z najwybitniejszych francuskich filozofów, jak Kartezjusz czy Comte z dawniejszych, jak Sartre czy Derrida z bardziej wspólczesnych. Co ciekawe - nie byl Francuzem z pochodzenia, choc urodzil sie w Paryzu. Ojciec Bergsona byl bowiem polskim chasydem az do 1831 roku mieszkajacym w Warszawie. Oczywiscie polskich tropów w twórczosci Bergsona nie znajdziemy, ale to taka interesujaca ciekawostka dotyczaca autora

"Erich Fromm w O SZTUCE ISTNIENIA:
- prezentuje mozliwosci i sposoby osiagania autentycznego poczucia istnienia, swiadomego rozumowania i kochania oraz produktywnego dzialania,
- krytykuje falszywe sciezki zdobywania swiadomosci oraz orientacje ku posiadaniu,
- wiaze sens istnienia oraz cele zycia z racjonalnym rozpoznaniem natury ludzkich potrzeb"

Wznowienie dwóch glosnych rozpraw jednego z glównych teoretyków utylitaryzmu angielskiego, Johna Stuarta Milla. Poglady Milla zachowaly swa aktualnosc, stwierdzic wypada, iz kultura polityczna kazdego kraju pozostaje w wyraznej zaleznosci od znajomosci pism tego filozofa. Esej Utylitaryzm poswiecony jest zagadnieniom szczescia rozumianego jako przyjemnosc. Mill proponuje wyróznianie przyjemnosci pod wzgledem jakosciowym i dzieli je na wyzsze (duchowe) i nizsze (cielesne). Rozprawa O wolnosci to juz klasyczne dla doktryny liberalizmu rozwazania o wolnosci, przede wszystkim mysli i slowa, oraz granic wladzy spoleczenstwa nad jednostka, rozprawa odnosi sie równiez do problemu sprawiedliwosci. Ksiazke polecamy studentom i wykladowcom filozofii, socjologii, prawa i politologii.

Ksiazka uznana zostala dzis niemal powszechnie za dzielo klasyczne filozofii europejskiej. Mozna sie z ta opinia zgadzac lub nie, faktem jest jednak, ze ksiazka ta zostala przelozona na wiele róznych jezyków swiata, ze nieustannie jest cytowana, komentowana, ze poswieca sie jej sympozja, a wiec stale cieszy sie ogromnym zainteresowaniem.

Nie jest to typowy podrecznik do historii filozofii, ale za to bardziej uzyteczny i pouczajacy niz cala pólka typowych podreczników. Bertrand Russell (1872?1970), jeden z najwybitniejszych filozofów brytyjskich XX wieku, laureat Nagrody Nobla (1950), napisal ?Dzieje? w czasie II wojny swiatowej jako historie na wskros nieakademicka i prywatna. Nie stroni w niej od radykalnych opinii, z jednymi klasykami powaznie dyskutuje, innych wysmiewa, a czytelnik otrzymuje rozlegla panorame mysli filozoficznej wraz z jej historycznym kontekstem spoleczno-politycznym. Dystans i sceptycyzm, swiezosc spojrzenia i przenikliwa argumentacja beda dla niego lepszym wprowadzeniem do filozofii niz niejedno rzeczowe, lecz dretwe kompendium. Zreszta Russell nie zamierzal dawac systematycznego wykladu historii filozofii, lecz raczej jej historie spoleczna, polemiczne ujecie pewnej filozoficznej kultury, poczatkowo zdominowanej przez scholastyke, a potem, w czasach nowozytnych, przez nauke. Autor nie ukrywa tu swoich sympatii ani antypatii, stwierdzil Stanislaw Lem, który ?Dzieje? Russella gotów byl zabrac na bezludna wyspe.

"Leszek Kolakowski w ksiazce Horror metaphysicus porusza kwestie najistotniejsze - pyta o Boga, sens istnienia swiata i czlowieka, a takze sens uprawiania filozofii. Rozmawia przede wszystkim z czytelnikiem, ale do debaty zaprasza takze swoich mistrzów, bo przeciez od wieków poszukiwano odpowiedzi na te pytania. Czy udaje sie je znalezc? Kolakowski wie, ze czlowiek jest stworzony do poszukiwania prawdy, nie zas do jej posiadania. Lecz choc nie mozemy zglebic tajemnicy i obrócic jej w wiedze, wazna jest sama swiadomosc istnienia tej tajemnicy; choc nie sposób zedrzec zaslone, za która ukrywa sie rzeczywistosc ostateczna, winnismy wiedziec, ze jest taka zaslona."

Monografia Evy Geulen jest jednym z najlepszych istniejacych wprowadzen do filozofii Agambena. Autorka skupia sie na kregu tematycznym slynnego cyklu "Homo sacer", rzuca jednak równiez swiatlo na mniej znane teksty wloskiego filozofa. Jej prezentacja jest zarówno usystematyzowanym wykladem najwazniejszych tez zawartych w Homo sacer, Co zostaje z Auschwitz oraz Stanie wyjatkowym, jak i próba umieszczenia mysli Agambena w mniej znanych kontekstach.

"Teorie symbolu - pierwsza czesc historyczno-teoretycznego dyptyku - nie sa historia semiotyki.Owszem, jest tu mowa o semiotyce. A raczej o calym zespole dyscyplin, które w przeszlosci dzielily miedzy siebie dziedzine znaku i symbolu: o semantyce, logice, retoryce, hermeneutyce, estetyce, filozofii, etnologii, psychoanalizie i poetyce. I o niektórych z ich przedmiotów, którymi byly: piekno i imitacja, docere et placere, tropy i figury, kondensacja i przemieszczenie

Czyz nie jest zreszta historia próba rekonstrukcji tych konceptualnych systemów oraz ustalenia praw, jakie rzadzily dyskursem o dyskursie? Byc moze, z ta wszakze róznica, ze ""historia"" i ""semiotyka"" nie sa jakimis niezmiennymi zjawiskami pozwalajacymi opisac pewien projekt, lecz naleza do pojec, które w toku rozwazan musza zostac zakwestionowane.

Z historii pozostaje tylko kryzys przeciwstawiajacy ""klasyków"" i ""romantyków"" z semiotyki zas - mylaca byc moze jednosc znaku i symbolu. Z ich analizy wylania sie, niczym trzecia droga, mysl o niedocenionej róznicy, o wielosci i o typologii."

Blogowanie - mimo ze uprawiane jest od okolo 10 lat - ma gleboki wplyw na wspólczesny Internet. Ksiazka pozwala dokladne przyjrzec sie temu zjawisku w kontekscie historycznym i teoretycznym Autor, jednoczesnie bloger i badacz zjawiska - ciekawie analizuje przyklady, które pokazuja, jak blogi i pokrewne im gatunki zmieniaja wspólczesne media i komunikacje. Pokazuje rózne typy (polityczne blogi, dziennikarstwo obywatelskie, blogi-wyznania i blogi konsumenckie). Co ciekawe analizuje tez blogi w kontekscie popularnych mediów spolecznosciowych. Jill Walker Rettberg jest profesorem na Uniwersytecie w Bergen (Norwegia).

Osmioro wybitnych wspólczesnych filozofów i filozofek zastanawia sie nad stanem dzisiejszym demokracji - czy jest to tylko frazes majacy legitymowac zbrodnie Zachodu, czy tez nadal ma w sobie emancypacyjny potencjal zmieniajacy swiat i spoleczenstwa.

"Filozofia seksu to swoisty przeglad najwazniejszych aspektów seksualnosci w swietle etycznych problemów, wyborów i konsekwencji. Autor przywoluje te sprawy, które wzbudzaja kontrowersje, sa omawiane w prasie, prowadza do publicznych dyskusji. Przyglada sie po kolei relacji miedzy seksem a innymi sferami ludzkiego zycia ? miloscia, prokreacja, jezykiem, przyjemnoscia, potrzeba buntu itd. Zadaje proste etyczne pytania o praktyczne konsekwencje, jakie wynikaja z powiazania tych aspektów. Druga czesc ksiazki to zwiezle analizy najwazniejszych problematycznych zagadnien: prostytucji, homoseksualnosci, pedofilii czy gwaltu. Ksiazka ma charakter podrecznikowy, jest napisana prostym jezykiem, stanowi doskonaly punkt wyjscia do dyskusji na zajeciach ze studentami filozofii (takze na wydzialach niefilozoficznych) i uczniami liceów.

Igor Primoratz jest profesorem na Uniwersytecie w Melbourne, zajmuje sie etyka teoretyczna i stosowana oraz antropologia. Ostatnio jego zainteresowanie skupia sie na kwestiach takich jak patriotyzm, etyka wojny i tolerancja. Jest tez autorem ksiazek i artykulów o karze, pedofilii, terroryzmie i nacjonalizmie."

Machiavelli piszac "Ksiecia" wykorzystal swoje glebokie zrozumienie ludzkiej natury. Ta krótka rozprawa o prawidlowosciach wladzy i umiejetnosci rzadzenia wywoluje kontrowersje i inspiruje od czasu swojej pierwszej publikacji niemal 500 lat temu. Analiza sposobu, w jaki ludzie zdobywaja, utrzymuja, a potem traca wladze, byla pierwsza wykladnia realpolitik, i stala sie podrecznikiem pokazujacym, jak manipulowac wydarzeniami, by osiagnac korzysci.

"Jacek Tittenbrun, prof. zw. dr hab., pracownik Instytutu Socjologii UAM, autor okolo 200 publikacji naukowych, z których ostatnie to wydane w 2011 roku Ownership and Social Differentiation. Understandings and Misunderstandings i Economy in Society. Economic Sociology Revisited. Benedyktynska praca Jacka Tittenbruna wprawila mnie w gleboki podziw. Od wielu juz lat nie trafilem na dzielo o podobnie encyklopedycznym wrecz zamiarze ? a w dodatku spelnionym. (...) Moge tylko pogratulowac autorowi realizacji ambitnego projektu i pozytku, jaki jego praca niechybnie przyniesie pokoleniu badaczy, no i naszemu wspólnemu rozumieniu fundamentalnej dziedziny zycia.
Zygmunt Bauman

Tittenbrun nie cofa sie przed krytyka dawnych i wspólczesnych klasyków socjologii, w tym tak wplywowych jak Bourdieu czy Becker czy tak pomnikowych jak Weber lub Marks. Krytykujac tych mistrzów, autor nie czyni tego w celu wspinania sie po ich plecach; pragnie on zainteresowac swymi rozwazaniami o zlozonych relacjach i interakcjach, walkach o wladze, wplywy, o lepszy i bardziej sprawiedliwy uklad stosunków spolecznych takze niespecjalistycznego czytelnika (studentów i szersza wyksztalcona publicznosc).
Prof. dr S.J. Magala
Erasmus University of Rotterdam

Studium Tittenbruna jest (w mojej ocenie) pierwsza tak poglebiona, a zarazem tematycznie najobszerniejsza ze znanych mi przegladowych refleksji dotyczacych styku mechanizmów gospodarczych i zaleznosci spolecznych. (?) Praca Jacka Tittenbruna powinna sie cieszyc sporym wzieciem wsród socjologów, politologów i ekonomistów, ale równiez badaczy prowadzacych analizy i badania ilosciowe z tych dziedzin oraz wszystkich majacych ambicje uczenia sie rzeczy nowych.
Z recenzji dla Fundacji na rzecz Nauki Polskiej"

Ta rozprawa nalezy do glównych dziel wczesno-sredniego Martina Heideggera (1889-1976), najwybitniejszego chyba filozofa niemieckiego XX wieku. Ukazala sie dwa lata (1929) po publikacji slynnego "Bycia i czasu", ale stanowi jakby "historyczne" wprowadzenie do niego. Autor interpretuje Kanta inaczej niz ciagle jeszcze silny wtedy w Niemczech neokantyzm. "Krytyka czystego rozumu" nie ma byc teoria poznania ani teoria nauk przyrodniczych - Heidegger odnajduje w tej transcendentalnej mysli prapoczatki wlasnej "ontologii fundamentalnej", która wylozyl w "Byciu i czasie". Czyni to bez niejakiego "historycznego" gwaltu na tekscie w imie odsloniecia jego "dziejowej" prawdy. Chce wydobyc to, co, jak uwaza, tkwi u Kanta niewypowiedziane: problematycznosc metafizyki, jako takiej. W ten sposób uzyskujemy inne niz przyjete rozumienie takich podstawowych kwestii, jak transcendentalny podmiot, zjawisko, naocznosc, intelekt, rzecz sama w sobie. Dzielo Kanta nabiera dynamiki i wdaje sie w zmagania z samym soba, by odpowiedziec na zadane sobie pytanie "jak jest mozliwa metafizyka?".

Metafizyka wspólnoty to obszerne, zasadnicze, oryginalne i nowatorskie dzielo, które zajmuje szczególna pozycje wsród pism Hildebranda, zarówno jako istotna skladowa, wyraz i owoc jego filozoficznego personalizmu oraz realistycznej fenomenologii, jak tez jako teoretyczna podstawa jego pelnej heroizmu, toczonej z narazeniem zycia, intelektualnej walki przeciwko kazdej postaci totalitaryzmu, a w szczególnosci przeciw bledom i okrucienstwom nazistów. Josef Seifert

Carl Schmitt (1888-1985), niemiecki filozof prawa i polityki, nalezy do grupy dziewietnasto- i dwudziestowiecznych intelektualistów tylez inspirujacych, co kontrowersyjnych i trudnych do jednoznacznego zakwalifikowania, takich jak Nietsche, Weber, Simmel, Heidegger, Canetti czy Nozick. Schmitt zaczynal, jako dadaista, by po latach kariery teoretyka prawa w republice weimarskiej i po epizodzie nazistowskim 1933-1936 stac sie myslicielem, który do dzis wywiera wplyw na swiatowe koncepcje polityczne. Wypracowal fundamentalna idee politycznosci, która przeciwstawial sie konstytucyjnemu i prawnemu formalizmowi. Kto w panstwie ma prawo zawiesic prawo i na jakiej podstawie? Inaczej mówiac, kto (co) jest suwerenem? Tym pytaniem o prawomocnosc stanu wyjatkowego Schmitt eksponuje suwerena glebszego niz formalnie ukonstytuowane panstwo: jednosc polityczna oparta na nieustannych wyborach politycznych jednostek. Przed panstwem, jako konstytucyjno-prawna forma istnieje panstwo, jako dzialajacy podmiot. Na koncepcje tego podmiotu, uwaza autor, wywarla wplyw tradycja teologiczna, skad "teologia polityczna". O tych wszystkich kwestiach traktuje niniejszy wybór obejmujacy kilka podstawowych tekstów Schmitta z lat 1923-1932.

Tematem ksiazki sa dwa dwudziestowieczne projekty ontologii: ontologia krytyczna Nicolaia Hartmanna oraz ontologia fundamentalna Martina Heideggera. Autorka dokonuje ich ujecia zarówno w aspekcie historyczno-filozoficznym, jak i problemowym. Praca ogniskuje sie wokól tych kontekstów ich mysli, które do tej pory czesto bylo pomijane. Filozofia Hartmanna i filozofia Heideggera zostaja wiec przedstawione po pierwsze w odniesieniu do filozofii Kanta, po drugie w odniesieniu do neokantyzmu, po trzecie zas takze w odniesieniu do siebie nawzajem. Hartmann i Heidegger dokonuja reinterpretacji - w stosunku do interpretacji neokantowskiej - filozofii Kanta, wskazujac na zapoznany przez neokantystów, a istotny dla królewieckiego mysliciela, aspekt ontologiczny. Mimo wspólnego punktu wyjscia myslenie Hartmanna oraz myslenie Heideggera rozwijaja sie w róznych kierunkach, róznie oceniaja wartosc analiz neokantowskich, w konsekwencji czego ich wlasne filozoficzne projekty znacznie sie od siebie róznia . Obok kontekstu historycznego równie wazny pozostaje kontekst problemowy. Jednym z najwazniejszych problemów, które zostaja podjete w ksiazce, jest problem metafizyki oraz nierozerwalnie z nim zwiazany problem wieloznacznosci Kantowskiego pojecia rzecz sama w sobie.

Ksiazka Lindy Zagzebski to historyczne i analityczne ujecie filozofii religii. Autorka pokazuje, jakie okolicznosci doprowadzily do narodzin i rozwoju tej dyscypliny, a takze wyodrebnia i analizuje glówne problemy, wynikajace z relacji miedzy rozumem, wiara i etyka. W przystepny sposób przybliza Czytelnikowi zagadnienie istnienia Boga, problem zla, determinizm, fatalizm, kwestie smierci i zycia pozagrobowego, zachecajac go do samodzielnych poszukiwan i wyrobienia sobie wlasnego zdania.

Profesor Pawel Spiewak, wybitny socjolog, pod tym prowokacyjnym tytulem zawarl swoje wnikliwe badania nad zjawiskiem uczestniczenia Zydów w komunistycznych instytucjach. Powstala fascynujaca ksiazka, która tlumaczy, skad sie wzial stereotyp zydokomuny i na ile byl rzeczywiscie uzasadniony, a na ile jest tylko antysemickim epitetem.

"Ta znaczaca pozycja przedstawia idee nowego humanizmu opartego na faktach naukowych i otwartosci wobec najnowszych wyników badan ze wszystkich dziedzin nauki. Robi to rzeczowo, profesjonalnie, a jednoczesnie przystepnie dla przecietnego czytelnika, nieobytego ze swiatem fachowych pojec. W Niemczech osiagnela do tej pory w dwóch wydaniach naklad 40 000 egzemplarzy.

""Zyjemy w czasach bardzo zróznicowanego tempa przemian otaczajacej nas rzeczywistosci. Podczas gdy technologicznie wkroczylismy w XXI wiek, nasz obraz swiata wciaz jest przesiakniety prastarymi legendami. To polaczenie wysokiej wiedzy technicznej z naiwna dziecieca wiara moze okazac sie w dluzszej perspektywie fatalne w skutkach. Postepujemy jak pieciolatki, którym powierzono odpowiedzialnosc za stery samolotu pasazerskiego"" - ta teza autora Humanizmu ewolucyjnego jest punktem wyjscia do zastanowienia sie, co mozemy zrobic, by uniknac realnych niebezpieczenstw wynikajacych z takiego stanu rzeczy. zródlem zagrozen dla naszej cywilizacji sa zdaniem niemieckiego filozofa w glównej mierze religie i narzucane przez nie przestarzale, obalone przez nauke systemy wartosci.

Humanisci ewolucyjni uwazaja za konieczne zerwanie ze slepota tradycji, uwolnienie sie od moralnosci narzuconej moca tzw. praw nadprzyrodzonych. Wedlug autora dobre zycie w zlym swiecie jest mozliwe bez Boga, a z cala pewnoscia bez takiego Boga, jakiego proponuja oraz narzucaja nam religie. Etyka nie ma nic wspólnego z przykazaniami, a obiecany przez Kanta wieczny pokój mozna osiagnac bez powolywania sie na prawdy objawione. Wystarczy jedynie opowiedziec sie za czlowiekiem, za glebokim potencjalem i mozliwosciami, jakimi obdarzyla nasz gatunek slepa, niezmierzajaca do zadnego konkretnego celu ewolucja."

Pierwsze wydanie "To rzekl Zaratustra" ukazalo sie nakladem Panstwowego instytutu Wydawniczego w 1999 roku w Warszawie, nieomal w stulecie pierwszego tlumaczenia dziela Nietschego na jezyk polski. Obecne trzecie wydanie przynosi tekst ponownie przejrzany i skorygowany przez autorów przekladu. Nowa edycje uzupelnia aneks, w którym przedrukowano napisane przez tlumaczy poslowie do wydania PIW-owskiego.

"""Wariacje Tischnerowskie to ksiazka uzdrawiajaca. Jaroslaw Makowski podazyl za swym Mistrzem na szczyt, tam, gdzie oddycha sie wolnoscia. I wiara, ze mozna zyc lepiej w lepszym swiecie. Ze mozna byc dobrym, kochac, ufac, myslec i rozumiec. Plaster na rany dla wszystkich grzeszników, watpiacych i poszukujacych."" Aleksandra Klich, ""Gazeta Wyborcza"" Jaroslaw Makowski mysli, czuje i pisze Tischnerem. To swiadectwo wiernosci Kaznodziei ""Solidarnosci"" porusza i inspiruje w czasach, gdy w polskim katolicyzmie Tischnera jest coraz mniej. Polecam. Adam Szostkiewicz, Polityka Ksiadz Tischner zyje! Co ciekawe - staje sie inspiracja dla nowoczesnego myslenia. A najpelniejszym dowodem jest ksiazka Makowskiego, który laczy wrazliwosc czlowieka myslacego o Bogu ze zdolnoscia zadawania najtrudniejszych pytan. To tytul dla wszystkich, którzy daza do tego, by dwa slowa: ""myslenie"" i ""religia"", nie musialy ""wywolywac przerazliwego zgrzytu"". Witold Beres (Polska Ma Sens) Spotkanie z filozofia ks. Józefa Tischnera jest dla Jaroslawa Makowskiego jak sluchanie muzyki. Nikt i nic nie jest w stanie jej zagluszyc. Podobnie rzecz sie ma z tekstami Tischnera. Raz przeczytane, kolacza sie w sercu i glowie. Autor pokazuje, ze diagnozy Tischnera nic, ale to nic sie nie zestarzaly. Jaroslaw Makowski - filozof, teolog i publicysta. Stale publikuje w Gazecie Wyborczej, Rzeczpospolitej, Polityce i Newsweeku. Ostatnio wydal: Mistrzowie w krainie zycia. Rozmowy nie tylko o filozofii (2001), Kobiety ucza Kosciól (2007)."

"W ksiazce ""Konsiliencja"" E.O. Wilson, uznawany za jednego z najwybitniejszych wspólczesnych naukowców, opowiada sie za fundamentalna jednoscia calej wiedzy ludzkosci i potrzeba odnalezienia zgodnosci tej wiedzy, zdolnej potwierdzic, ze caly nasz swiat jest zorganizowany wedlug paru podstawowych praw natury lezacych u podstaw kazdej dziedziny nauki. Autor rzuca wyzwanie obowiazujacemu sposobowi widzenia swiata, proponujac w zamian wspaniala i spójna koncepcje laczaca nauke, sztuke, etyke i religie, przedstawiajac synteze wszystkich dróg poznania, majaca swoje korzenie w koncepcjach filozoficznych starozytnych Greków. Zatriumfowala ona na krótko w czasach oswiecenia, by polec na przestrzeni ostatnich dwustu lat, kiedy to wiedza ulegla fragmentaryzacji i specjalizacji. Profesor Wilson pokazuje, dlaczego idealy epoki oswiecenia ponownie nabieraja znaczenia, znakomicie wpasowujac sie w tendencje zycia okresu przelomu tysiacleci."

Zyc to znaczy filozofowac- taki jest stan bedacy skutkiem zerwania owocu z drzewa poznania. Filozofowanie, jak próbuje o nim myslec, nie oznacza wylacznie studiowania ksiag ani wpisywania sie w okreslone juz myslowe nurty. To raczej kazdy akt swiadomej i poszukujacej sensu obecnosci w zyciowych czynnosciach, nawet najbardziej zwyczajnych.Kilkanascie niedlugich, okreslonych tematycznie tekstów i kilkadziesiat, dosc umownie zatytulowanych, drobiazgów zwiazanych z zyciem, które z kolei w znacznym stopniu zwiazane jest z czytaniem innych tekstów. A wszystko ledwie naszkicowane. Afiniczne.

"Jakie korzysci moze przyniesc klótnia z partnerem? Dlaczego silownia to swietne miejsce na randke? Z jakiego powodu wanna miewa ksztalt trumny? Skad wziela sie popularnosc serialu ""Seks w wielkim miescie""? Jak przekonac innych, ze ogladanie telewizji dowodzi Twojej blyskotliwosci? W jaki sposób filozofia moze uchronic przed depresja? Ta ksiazka przynosi odpowiedzi na pytania wazkie i pozornie banalne, zaprasza w niezwykla podróz przez dzien powszedni, godzina po godzinie, i pokazuje, jak ""odnalezc znaczenie w znuzeniu, humor w nudzie i sens w rutynie"". Spotykaja sie tu m.in.: Archimedes, Jezus, Hegel, Nietzche, Jung, Foucault, Rolling Stones, Woody Allen i Monty Python."

"Pierwszy z dwóch tomów (nagranych na tasmy i starannie spisanych) slynnych wykladów prowadzonych przez profesora Marka Siemka w ramach zajec kursowych w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Autor z charakterystyczna swada i jezykowa elegancja omawia najwazniejsze i najtrudniejsze zagadnienia filozofii Kanta, Hegla, Schellinga, Fichtego, Marksa, swobodnie odwolujac sie do calej europejskiej kultury XVIII-XIX wieku. Niezwykle klarowny jezyk i przejrzysta konstrukcja wykladów czynia z nich niezastapione narzedzie dydaktyczne, swietny podrecznik do historii filozofii, a zarazem ksiazke po prostu atrakcyjna w lekturze. W wykladach z klasycznej filozofii niemieckiej znaczenie ma nie tylko ich tresc, ale i rozpoznawalny, przykuwajacy uwage sposób mówienia profesora Siemka, z wyraziscie zarysowana melodia kazdego zdania. Ci, którzy nie mieli szansy uczestniczyc w wykladach profesora, moga teraz poznac ich elektryzujacy styl, sluchajac nagrania na dolaczonej do publikacji plyty CD."

Ksiazka Dana Zahaviego przedstawia rozwój filozofii Husserla - poczawszy od jego wczesnych rozpraw na temat logiki i intencjonalnosci az po pózne zagadnienia intersubiektywnosci i swiata zycia (Lebenswelt). Autor, laczac perspektywe systematyczna i historyczna, omawia kluczowe pojecia fenomenologii, takie jak: epoché, redukcja i konstytucja transcendentalna. Poswieca równiez wiele uwagi fenomenologicznym analizom intersubiektywnosci, czasu i ciala. Wskazuje tez na to, jak Husserlowska mysl wykuwala sie stopniowo poprzez ciagle rewizje podstawowych zasad fenomenologii. Ksiazka napisana przystepnym jezykiem jest doskonalym wprowadzeniem zarówno dla studentów, jak i osób zainteresowanych filozofia wspólczesna i jej rozwojem. Autor aspiruje jednak do czegos wiecej anizeli tylko przedstawienia uznanej interpretacji filozofii Husserla. Czerpie bowiem z wyników swoich wlasnych badan - zarówno nad wybranymi dzielami Husserla, jak i nad jego niepublikowanymi manuskryptami.

Filozofia dramatu to wazne dzielo w dorobku ks. Tischnera i w ogóle jedna z najwazniejszych i najciekawszych polskich ksiazek filozoficznych. Autor usystematyzowal w niej swoje wczesniejsze intuicje i dal pierwszy spójny wyklad wlasnej koncepcji filozoficznej. To tytulowa filozofia dramatu, interpretujaca czlowieka i jego relacje z innymi w kategoriach spotkania, dialogu, wzajemnosci, bladzenia, kuszenia, potepienia i usprawiedliwienia. Wiele zawartych w niej analiz poswieconych jest róznym postaciom zla, bo wlasnie spotkanie ze zlem sprawia, ze czlowiek szczególnie bolesnie doswiadcza dramatycznosci wlasnej egzystencji. O atrakcyjnosci analiz decyduje metoda Tischnera, który dla opisania miedzyludzkich oddzialywan nie boi sie siegac po przyklady z literatury ? Dostojewskiego czy Szekspira ? smialo tez posluguje sie metafora. To juz czwarte wydanie ksiazki, która stala sie wazna lektura nie tylko dla filozofów, ale dla wszystkich próbujacych zrozumiec, kim jest czlowiek.

Ten tom nalezy do najwazniejszych traktatów semiologicznych Umberta Eco (ur. 1932), gdyz stanowi korekte i nowe ujecie jego wczesnej semiologii, która powstawala w latach siedemdziesiatych XX wieku pod wyraznym wplywem strukturalizmu. W tych rozprawach z lat dziewiecdziesiatych Eco stara sie dopelnic tamto podejscie. Inaczej niz w strukturalizmie, gdzie znaczenia znaków wyczerpuja sie w ich wzajemnych relacjach, teraz chodzi o odniesienie: znak do czegos sie odnosi. Dlatego pierwszy rozdzial podejmuje kwestie fundamentalnego odniesienia: bytu jako takiego. Czytelnik wszakze nie powinien sie obawiac ciezkiego ecoheideggeryzmu, gdyz autor, w koncu takze pisarz, przeprowadza swój wywód za pomoca fikcyjnych i faktycznych historii ilustrujacych wazka kwestie nadawania znaczen. Znaczenia, glosi podstawowa teza, sa negocjowalne. Co wlasciwie zobaczyl Marco Polo, gdy napotkal nosorozca? Dlaczego uznal go za jednorozca? Dlaczego Aztekowie rozpoznali w koniu jelenia? Jak Kant zakwalifikowalby dziobaka? W jaki sposób nakladamy na swiat swoje typy poznawcze i co wlasciwie robimy, gdy ich nie mamy, a jednak cos nieznanego jakos rozpoznajemy? Mimo anegdotycznej formy wyklad Eco prezentuje dwadziescia lat przemyslen autora nad nowa, pelna teoria semiologii.

Etyka nie jest dzis martwa, jak chca twierdzic niektórzy. Chodzi bowiem o to, by zrozumiec i do konca przemyslec konsekwencje odmetafizycznienia oraz przemiany statusu etyki ze wzgledu na normatywna przemiane samej sfery praktyki. Jedno i drugie powoduje, ze narzedzia, za pomoca których dawniejsza etyka budowala normatywne konstrukty o uniwersalistycznym zasiegu - przekonana o ich autorytatywnosci - sa w duzej mierze bezuzyteczne. Odpowiednim wspólczesnie stanowiskiem filozoficznym dla rozumienia etyki i rozwiazywania problemów praktycznych okazuje sie naturalizm - kladacy nacisk na krytyczna refleksje, wolna od metafizycznych mrzonek i teologicznie obciazonych konstruktów, pilnujacy zgodnosci pojmowania tego, co praktyczne, z naukowym obrazem swiata, ale i unikajacy scjentystycznego redukcjonizmu. Nie da sie dzis uprawiac etyki bez swiadomosci tego, iz nie moze ona byc sprzeczna z szeroko uznawana i empirycznie potwierdzona wiedza naukowa. () tylko w oparciu o zaplecze naturalistyczne mozna dzis przekonujaco rozwiazywac problemy takie, jak aborcja czy eutanazja. Etyka naturalistyczna ma charakter redukcjonistyczny wylacznie w aspekcie metodycznego wystrzegania sie nadmiaru pojeciowych wydatków w rozumieniu podmiotowosci praktycznej i statusu akceptowanych przez nas sadów etycznych. Taki redukcjonizm mozna uznac za konstytutywny dla naturalizmu w etyce o tyle, ze bez niego sady na temat dobra i powinnosci traca swoja przedmiotowa sensownosc i zwiazek z doswiadczeniem, czyniac z etyki dziedzine, w której pojawiaja sie tajemnicze, metafizyczne artefakty.

Groys spoglada na dzieje filozofii z perspektywy dzisiejszego czlowieka, który napotyka dwa pozornie sprzeczne przekonania: ze ?nie ma zadnej prawdy? i ze ?prawdy jest za wiele?. Ci z filozofów, którzy chcieli anihilowac te norme, prowadzaca de facto do urynkowienia prawdy, postulowali taka zmiane swiata i nas samych, w wyniku której prawda ?ujawni sie sama?. Groys mówi o anty-filozoficznym (przez analogie do anty-sztuki) zwrocie w obrebie filozofii. Opisuje go w kategoriach fenomenologicznych, otwierajacych przed kims, kto potrafi wylaczyc wlasne uwarunkowania zyciowe, szanse na intrygujaca gre róznymi mozliwosciami zyciowymi w trybie ?jak gdyby?. Filozofia poszukuje prawdy, ale do tej pory znalazla tylko wiele konkurujacych ze soba prawd. W XIX wieku tacy mysliciele, jak Marks, Nietzsche i Derrida zaryzykowali radykalny przelom: Nie krytykowali juz prawd swoich poprzedników, ale oglosili swiatu wlasne prawdy jak rozkaz. Tym samym narodzila sie antyfilozofia, która wedlug Borisa Groysa ucielesnia wspólczesne rozumienie prawdy. Jego portrety wielkich antyfilozofów po raz pierwszy ukazuja ich myslenie w powiazaniu: od Kierkegaarda przez Heideggera do Derridy. Ksiazke te mozna czytac jako historie szczególnego rodzaju filozofii, ale równiez jako wprowadzenie do myslenia na miare czasu.

Niemiecki intelektualista o szerokich zainteresowaniach i trudnym zyciu akademickim Georg Simmel (1858-1918) uchodzi za jednego z pionierów socjologii. Filozofia pieniadza wszakze (1900) nie jest socjoekonomia, lecz dzielem totalnym, z którym autor wiazal najwieksze nadzieje i które uwazal za swoje opus magnum. Tak jak zegar mierzy czas, tak pieniadz mierzy swiat. Nie jest tylko po prostu srodkiem wymiany, lecz relacja, interakcja wewnatrz spoleczenstwa. Pieniadz tka spoleczna siec. Tworzy nowe stosunki oparte na urzeczowieniu i ilosci, usuwa dawne jakosci i wszystko niweluje. Powszechna wymiennosc wszystkiego na wszystko po odpowiednim kursie to wlasnie pieniadz - znak nowoczesnosci. Rozprawa ta stanowi wyraz pesymistycznej filozofii Simmla, który rozpoznaje trendy wspólczesnosci aktualne do dzis. Dlatego jego dzielo nie zestarzalo sie, a pomógl w tym wprawdzie trudny, ale nie dretwo akademicki styl pisania i myslenia autora, który od dziel na temat Goethego czy Rembrandta gladko przechodzil do socjologii i odwrotnie. Lektura Filozofii pieniadza, pouczajacej diagnozy wspólczesnosci, pozwoli czytelnikowi wyrobic sobie takze poglad o mysli autora, którego wklad w nowoczesne idee do dzis nie zostal jednoznacznie rozpoznany.

"Czy dopadl cie kiedykolwiek egzystencjalny lek?

Albo mysl, ze jestesmy tylko bezcielesnym rozumem unoszacym sie w kosmosie? Na szczescie nie jestes w tych obawach osamotniony. Ludzie od zawsze szukali odpowiedzi na te i wiele innych trudnych pytan - od Platona po Putnama.

W 50 esejach autor objasnia pojecia i prezentuje rozmaite poglady, dotyczace takich zagadnien, jak: granice wiedzy, swiadomosc, tozsamosc, etyka, wiara, sprawiedliwosc, estetyka. Te podstawowe problemy interesowaly myslicieli i filozofów od starozytnosci po wspólczesnosc."

"Jedno z najdonioslejszych dziel filozoficznych XX wieku - praca slynnego filozofa i logika austriackiego, która wywarla wielostronny i inspirujacy wplyw na filozofie 2. polowy XX wieku.

Dociekania filozoficzne sa wykladem ""póznej filozofii"" Wittgensteina, nie bedacej ani prosta negacja, ani niekrytyczna kontynuacja wczesniejszych przekonan. Stanowia zbiór uwag filozoficznych, album mysli zebranych w latach 1929-1945. Dotycza wielu spraw - pojec znaczenia, rozumienia, zdania, logiki, podstaw matematyki oraz stanów swiadomosci. Spisane zostaly w postaci krótkich paragrafów - czasem dluzszymi lancuchami dotyczacymi tej samej sprawy, czasem przeskakujac raptownie z jednej dziedziny do drugiej.

Tlumaczenie Dociekan filozoficznych opublikowane zostalo po raz pierwszy i jedyny w Polsce w 1972 roku. Obecne wznowienie wyszlo w poprawionym przez tlumacza, Boguslawa Wolniewicza, przekladzie z dodaniem wstepu tlumacza oraz indeksów: osób i pojec."

Jedna z najbardziej prowokacyjnych i najciekawszych ksiazek w filozofii analitycznej, swego rodzaju ikona tej filozofii. Autor rozwija tu przedstawiona przez siebie w latach 70-tych (w LOT 1) hipoteze jezyka mysli, jezyka umyslowego, polaczona z obliczeniowa koncepcja umyslu. Pomysly z LOT 1 wywolaly interdyscyplinarna debate, a wlasciwie ? jak zwykle w przypadku Fodora ? wsciekla, zacieta i emocjonujaca polemike. LOT 2 ja podsumowuje, aktualizuje i rozwija, oczywiscie wciaz w stylu zaczepnym, charakterystycznym dla autora. Przynosi tez nowe idee, m.in. kompozycyjnosc mysli, a takze pobudzajace do myslenia analizy i krytyki teorii najwybitniejszych myslicieli analitycznych: Quine'a, Wittgenteina, Sellarsa, Putnama, Dennetta, Ryle?a, Brandoma i innych.

"Klasyczna w swiatowej literaturze filozoficznej praca slynnego austriackiego filozofa i logika. Choc niewielka rozmiarem, wywarla bardzo silny wplyw na pozytywizm logiczny Kola Wiedenskiego oraz atomizm logiczny Russella. Jest to najwazniejsze dzielo Wittgensteina. Traktat napisany zostal z wielka troska o jasnosc i scislosc wypowiedzi. Pelen aforyzmów oznaczonych numeracja dziesietna mial przyniesc odpowiedz na pytanie: co istnieje? Zostala ona zawarta w siedmiu tezach stanowiacych osnowe Traktatu. I tak: swiat jest wszystkim, co jest faktem; to co jest faktem, jest istnieniem stanów rzeczy; logicznym obrazem faktów jest mysl; mysl jest to zdanie ""sensowne""; zdanie jest funkcja prawdziwosci zdan elementarnych; szósta teza dotyczy ogólnej formy funkcji prawdziwosciowej; siódma zas, najslynniejsza, glosi - o czym nie mozna mówic, o tym trzeba milczec."

Rozwazania przedstawione w tej ksiazce sa próba krytycznego przyjrzenia sie ideologicznej ?nadbudowie? wspólczesnych demokracji liberalnych, a w szczególnosci próba uchwycenia filozoficznych uwarunkowan podstawowych idei i koncepcji, które stanowia zasadnicza tresc owej nadbudowy.